Tınaztepe Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu İlk ve Acil Yardım Bölümü 2020 yılında kurulmuş olup, 2020-2021 akademik yılına başladığı ilk yıldan itibaren tüm kontenjanları doldurmuştur.
İlk ve Acil Yardım, Önlisans, İlk ve Acil Yardım Teknikeri Derecesi
Önlisans Derecesi
İlk ve Acil Yardım (Paramedik) Programına kabul, Yükseköğretim Kurulu (YÖK) tarafından belirlenen mevzuat ve esaslar doğrultusunda yapılmaktadır. Programa, Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM) tarafından yapılan Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) sonuçlarına göre öğrenci kabul edilmektedir. Yatay geçiş, dikey geçiş ve yabancı uyruklu öğrenci kabulü, yürürlükteki YÖK ve İzmir Tınaztepe Üniversitesi mevzuat ve yönergeleri doğrultusunda gerçekleştirilmektedir.
Aynı programa başka bir üniversitede devam etmiş öğrenciler aldıkları derslerin kredilerini program başkanlığının önerisi ve SHMYO Müdürlüğünün onayı ile kabul edildikleri programın kredisi olarak saydırabilirler.
Programdan mezun olabilmek için öğretim planında tanımlanmış olan, 90 ECTS karşılığı mesleki, zorunlu ders ve staj, 30 ECTS karşılığında seçmeli ders almış olmalı ve 120 ECTSyi tamamlamalıdır. Derslerden başarı notu 60 ve üzeridir. Derslere devamlılık zorunlu olup, teorik derslerin %70ine, uygulamalı derslerin %80ine devam şarttır. Öğretim planında tanımlanmış olan ön şartlı derslerde, ön şart olan ders ya da derslerden devamını sağlamış olmak gerekir.
İlk ve Acil Yardım (Paramedik) Programının amacı; hastane öncesi acil sağlık hizmetleri kapsamında yaşamı tehdit eden durumlarda olay yerinde ve hasta nakli sürecinde acil tıbbi müdahaleleri bilimsel, etik ve yasal ilkeler doğrultusunda uygulayabilen, temel ve ileri yaşam desteği sağlayabilen, hasta değerlendirmesi yapabilen, acil durum ekipmanlarını etkin ve güvenli biçimde kullanabilen, ekip çalışmasına yatkın, iletişim becerileri gelişmiş ve mesleki sorumluluk bilincine sahip nitelikli sağlık teknikerleri yetiştirmektir.
Bu programdan mezun olanlar resmi ya da özel sağlık kuruluşlarının ilk ve acil yardım servislerinde veya Sağlı Bakanlığı 112 ambulans servisleri ya da özel ambulans işletmelerinde, Sağlık Teknikeri (paramedik) olarak çalışabilir.
İlk ve Acil Yardım (Paramedik) Programından mezun olan öğrenciler, ilgili mevzuat çerçevesinde Dikey Geçiş Sınavı (DGS) ile lisans programlarına geçiş yapabilmektedir. Mezunlar; Acil Yardım ve Afet Yönetimi, Hemşirelik, Sağlık Yönetimi ve ilgili diğer lisans programlarına başvurabilmektedir.
İlk ve Acil Yardım (Paramedik) Programında ölçme ve değerlendirme; öğrencilerin bilgi, beceri ve yetkinliklerini kapsayacak şekilde çoklu yöntemler kullanılarak yürütülmektedir. Teorik derslerde yazılı sınavlar, kısa sınavlar, ödevler ve sunumlar aracılığıyla bilgi düzeyi değerlendirilirken; uygulamalı derslerde laboratuvar uygulamaları, beceri demonstrasyonları, vaka analizleri ve performans değerlendirme formları kullanılmaktadır. Klinik uygulama ve stajlarda ise öğrencilerin mesleki yeterlilikleri; gözlem, uygulama performansı, staj değerlendirme formları ve saha sorumlularının geri bildirimleri doğrultusunda ölçülmektedir. Ölçme ve değerlendirme süreçleri, program öğrenme kazanımları ile uyumlu olarak yürütülmekte ve öğrencilerin gelişimini destekleyecek biçimde geri bildirim sağlanmaktadır.
Öğrenciler mezun olabilmek için 120 ECTS kredisi karşılığı ders ve stajlarını başarıyla tamamlamalıdır. Ders geçme sistemi uygulanmakta olup, öğrencilerin her bir dersten başarılı olabilmeleri için not ortalamasının 100 üzerinden en az 60 başarı notunu sağlaması gerekir.
Tam Zamanlı
Program Başkanı Dr. Öğretim Üyesi Gönül Düzgün gonul.duzgun@tinaztepe.edu.tr AKTS/DS Koordinatörü Dr. Öğr. Üyesi gonul.duzgun@tinaztepe.edu.tr
İlk ve Acil Yardım (Paramedik) Programında öğrenme; sınıf, laboratuvar, uygulama ve klinik ortamların bütünleşik kullanımıyla gerçekleştirilmektedir. İzmir Tınaztepe Üniversitesi kampüsü içerisinde, bilgisayar ve internet donanımlı derslikler ve amfi konferans salonlarında teorik eğitimler yürütülmektedir. Mesleki uygulamalar; Mesleksel Beceriler Uygulama Laboratuvarı, anatomi uygulama salonu ve multidisipliner eğitim laboratuvarlarında demonstrasyon ve beceri temelli eğitimlerle desteklenmektedir. Öğrenciler, kütüphane ve elektronik bilgi kaynaklarından yararlanarak bireysel ve grup çalışmalarını gerçekleştirebilmektedir. Program kapsamında ayrıca, hastaneler ve 112 acil sağlık hizmetleri birimlerinde yürütülen uygulama ve stajlar aracılığıyla gerçek klinik ve saha ortamlarında öğrenme deneyimi kazandırılmaktadır. Kampüs içerisinde yer alan sosyal alanlar, öğrencilerin akademik ve sosyal gelişimini destekleyen öğrenme ortamları sunmaktadır.
| 1 | Mesleği ile ilgili temel, güncel ve uygulamalı bilgilere sahip olur. |
| 2 | İş sağlığı ve güvenliği, çevre bilinci ve kalite süreçleri hakkında bilgi sahibi olur. |
| 3 | Mesleği için güncel gelişmeleri ve uygulamaları takip eder, etkin şekilde kullanır |
| 4 | Mesleği ile ilgili bilişim teknolojilerini (yazılım, program, animasyon vb.) etkin kullanır |
| 5 | Temel ve ileri yaşam desteği konusunu açıklar ve uygular |
| 6 | Acil sağlık hizmetlerinin sunumunda kullanılan ekipmanları tanımlar ve kullanır. |
| 7 | Acil sağlık hizmetlerinin sunumunda kendinin, hastanın ve olay yerinin güvenliğini sağlar ve yönetir. |
| 8 | Acil sağlık hizmetlerine yönelik yasal mevzuatları açıklar. |
| 9 | Mesleki problemleri ve konuları bağımsız olarak analitik ve eleştirel bir yaklaşımla değerlendirme ve çözüm önerisini sunabilme becerisine sahiptir. |
| 10 | Bilgi ve beceriler düzeyinde düşüncelerini yazılı ve sözlü iletişim yolu ile etkin biçimde sunabilir, anlaşılır biçimde ifade eder |
| 11 | Alanı ile ilgili uygulamalarda karşılaşılan ve öngörülemeyen karmaşık sorunları çözmek için ekip üyesi olarak sorumluluk alır. |
| 12 | Kariyer yönetimi ve yaşam boyu öğrenme konularında farkındalığa sahiptir. Bir yabancı dil kullanarak alanındaki değişiklikleri takip eder. |
| 13 | Alanı ile ilgili verilerin toplanması, uygulanması ve sonuçlarının duyurulması aşamalarında toplumsal, bilimsel, kültürel ve etik değerlere sahiptir. |
| 14 | Meslektaşları, hastalar ve ekip üyeleri ile etkin iletişim kurar. |
| 1. Dönem | ||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Ders Kodu | Dersin Sunulduğu Dil | Ders Adı | Ders Türü | D | U | L | AKTS | Rapor |
| 26-İAYMS-I | TÜRKÇE | Meslekı Seçmelı Ders-I | Seçmeli | 2 | - | - | - | |
| İAY111 | TÜRKÇE | Beden Eğıtımı ve Vücut Gelıştırme-I | Zorunlu | 1 | 1 | - | 2 | |
| İAY113.1 | TÜRKÇE | Acıl Hasta Bakımına Gırış ve İlk Değerlendırme | Zorunlu | 3 | - | 2 | 4 | |
| İAY117.1 | TÜRKÇE | Anatomı ve Fızyolojı | Zorunlu | 2 | - | - | 4 | |
| İAY123 | TÜRKÇE | Ambulans Servıs Eğıtımı | Zorunlu | 2 | - | 2 | - | |
| MYO-ATA101 | TÜRKÇE | Atatürk İlkelerı ve İnkılap Tarıhı-I | Zorunlu | 2 | - | - | 2 | |
| MYO-İNG101 | İNGİLİZCE | İngılızce-I | Zorunlu | 2 | - | - | 2 | |
| MYO-OSD-I | TÜRKÇE | Ünıversıte Ortak Seçmelı Ders-I | Seçmeli | 2 | - | - | - | |
| MYO-TUR101 | TÜRKÇE | Türk Dılı-I | Zorunlu | 2 | - | - | 2 | |
| Toplam | 18 | 1 | 4 | 16 | ||||
| 2. Dönem | ||||||||
| Ders Kodu | Dersin Sunulduğu Dil | Ders Adı | Ders Türü | D | U | L | AKTS | Rapor |
| 26-İAYMS-II | TÜRKÇE | Meslekı Seçmelı Ders-II | Seçmeli | 2 | - | - | - | |
| İAY112.1 | TÜRKÇE | Beden Eğıtımı ve Vücut Gelıştırme-II | Zorunlu | 1 | 1 | - | - | |
| İAY118.1 | TÜRKÇE | Resüsıtasyon | Zorunlu | 3 | - | 2 | - | |
| İAY124 | TÜRKÇE | Sıstemık Acıl Hastalıklar ve Yönetımı | Zorunlu | 3 | - | 2 | - | |
| MYO-ATA102 | TÜRKÇE | Atatürk İlkelerı ve İnkılap Tarıhı-II | Zorunlu | 2 | - | - | - | |
| MYO-İNG102 | TÜRKÇE | İngılızce-II | Zorunlu | 2 | - | - | - | |
| MYO-OSD-II | TÜRKÇE | Ünıversıte Ortak Seçmelı Ders-II | Seçmeli | 2 | - | - | - | |
| MYO-TUR102 | TÜRKÇE | Türk Dılı-II | Zorunlu | 2 | - | - | - | |
| SHMYO-I | TÜRKÇE | SHMYO Ortak Seçmelı Ders | Seçmeli | 2 | - | - | - | |
| Toplam | 19 | 1 | 4 | |||||
| 3. Dönem | ||||||||
| Ders Kodu | Dersin Sunulduğu Dil | Ders Adı | Ders Türü | D | U | L | AKTS | Rapor |
| 26-İAYMS-III | TÜRKÇE | Meslekı Seçmelı Ders-III | Seçmeli | 2 | - | - | - | |
| İAY221 | TÜRKÇE | Krıtık Hasta Yönetımı ve Klınık Karar Verme | Zorunlu | 4 | 4 | - | - | |
| İAY223 | TÜRKÇE | İlerı Yaşam Desteğı ve Acıl Klınık Uygulamalar | Zorunlu | 2 | - | 4 | - | |
| İAY225 | TÜRKÇE | Acıl İlaç Uygulamaları | Zorunlu | 3 | - | - | - | |
| Toplam | 11 | 4 | 4 | |||||
| 4. Dönem | ||||||||
| Ders Kodu | Dersin Sunulduğu Dil | Ders Adı | Ders Türü | D | U | L | AKTS | Rapor |
| İAY220 | TÜRKÇE | İşletmede Meslekı Eğıtım | Zorunlu | 5 | 35 | - | - | |
| Toplam | 5 | 35 | 0 | |||||
| 26-İAYMS-I - Mesleki Seçmeli Ders-I | ||||||||
| Ders Kodu | Dersin Sunulduğu Dil | Ders Adı | Ders Türü | D | U | L | AKTS | Rapor |
| İAY151.1 | TÜRKÇE | Adlı ve Acıl Durumlar | Seçmeli | 2 | - | - | 4 | |
| İAY155 | TÜRKÇE | Meslekı Termınolojı | Seçmeli | 2 | - | - | 4 | |
| İAY251.1 | TÜRKÇE | Afet Yönetımı | Seçmeli | 2 | - | - | 4 | |
| İAY254.1 | TÜRKÇE | Medıkal Arama Kurtarma | Seçmeli | 2 | - | - | 4 | |
| İAY256.1 | TÜRKÇE | Madde Bağımlılığında İlkyardım | Seçmeli | 2 | - | - | 4 | |
| İAY257 | TÜRKÇE | EKG Analızı | Seçmeli | 2 | - | - | 4 | |
| İAY258 | TÜRKÇE | Enfeksıyon Hastalıkları | Seçmeli | 2 | - | - | 4 | |
| İAY259 | TÜRKÇE | Farmakolojı | Seçmeli | 2 | - | - | 4 | |
| MYO-OSD-I - Üniversite Ortak Seçmeli Ders-I | ||||||||
| Ders Kodu | Dersin Sunulduğu Dil | Ders Adı | Ders Türü | D | U | L | AKTS | Rapor |
| MYO-OSD310 | TÜRKÇE | İlk Yardım | Seçmeli | 2 | - | - | 2 | |
| 26-İAYMS-II - Mesleki Seçmeli Ders-II | ||||||||
| Ders Kodu | Dersin Sunulduğu Dil | Ders Adı | Ders Türü | D | U | L | AKTS | Rapor |
| İAY155 | TÜRKÇE | Meslekı Termınolojı | Seçmeli | 2 | - | - | 4 | |
| MYO-OSD-II - Üniversite Ortak Seçmeli Ders-II | ||||||||
| Ders Kodu | Dersin Sunulduğu Dil | Ders Adı | Ders Türü | D | U | L | AKTS | Rapor |
| MYO-OSD310 | TÜRKÇE | İlk Yardım | Seçmeli | 2 | - | - | 2 | |
| SHMYO-I - SHMYO Ortak Seçmeli Ders | ||||||||
| Ders Kodu | Dersin Sunulduğu Dil | Ders Adı | Ders Türü | D | U | L | AKTS | Rapor |
| 26-İAYMS-III - Mesleki Seçmeli Ders-III | ||||||||
| Ders Kodu | Dersin Sunulduğu Dil | Ders Adı | Ders Türü | D | U | L | AKTS | Rapor |
| İAY155 | TÜRKÇE | Meslekı Termınolojı | Seçmeli | 2 | - | - | 4 | |
| 1 | Mesleği ile ilgili temel, güncel ve uygulamalı bilgilere sahip olur. |
| 2 | İş sağlığı ve güvenliği, çevre bilinci ve kalite süreçleri hakkında bilgi sahibi olur. |
| 3 | Mesleği için güncel gelişmeleri ve uygulamaları takip eder, etkin şekilde kullanır |
| 4 | Mesleği ile ilgili bilişim teknolojilerini (yazılım, program, animasyon vb.) etkin kullanır |
| 5 | Temel ve ileri yaşam desteği konusunu açıklar ve uygular |
| 6 | Acil sağlık hizmetlerinin sunumunda kullanılan ekipmanları tanımlar ve kullanır. |
| 7 | Acil sağlık hizmetlerinin sunumunda kendinin, hastanın ve olay yerinin güvenliğini sağlar ve yönetir. |
| 8 | Acil sağlık hizmetlerine yönelik yasal mevzuatları açıklar. |
| 9 | Mesleki problemleri ve konuları bağımsız olarak analitik ve eleştirel bir yaklaşımla değerlendirme ve çözüm önerisini sunabilme becerisine sahiptir. |
| 10 | Bilgi ve beceriler düzeyinde düşüncelerini yazılı ve sözlü iletişim yolu ile etkin biçimde sunabilir, anlaşılır biçimde ifade eder |
| 11 | Alanı ile ilgili uygulamalarda karşılaşılan ve öngörülemeyen karmaşık sorunları çözmek için ekip üyesi olarak sorumluluk alır. |
| 12 | Kariyer yönetimi ve yaşam boyu öğrenme konularında farkındalığa sahiptir. Bir yabancı dil kullanarak alanındaki değişiklikleri takip eder. |
| 13 | Alanı ile ilgili verilerin toplanması, uygulanması ve sonuçlarının duyurulması aşamalarında toplumsal, bilimsel, kültürel ve etik değerlere sahiptir. |
| 14 | Meslektaşları, hastalar ve ekip üyeleri ile etkin iletişim kurar. |
| 1. Dönem | ||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Ders Kodu | Dersin Sunulduğu Dil | Ders Adı | Ders Türü | D | U | L | AKTS | Rapor |
| İAY111 | TÜRKÇE | Beden Eğıtımı ve Vücut Gelıştırme-I | Zorunlu | 1 | 1 | - | 2 | |
| İAY113 | TÜRKÇE | Acıl Hasta Bakımı-I | Zorunlu | 3 | - | 2 | 6 | |
| İAY115.1 | TÜRKÇE | Acıl Sağlık Hızmetlerı | Zorunlu | 3 | - | 2 | 6 | |
| İAY117.1 | TÜRKÇE | Anatomı ve Fızyolojı | Zorunlu | 2 | - | - | 4 | |
| İAY121.1 | TÜRKÇE | Meslekı Termınolojı | Zorunlu | 2 | - | - | 2 | |
| İAYMS-I | TÜRKÇE | Meslekı Seçmelı Ders-I | Seçmeli | 2 | - | - | - | |
| MYO-ATA101 | TÜRKÇE | Atatürk İlkelerı ve İnkılap Tarıhı-I | Zorunlu | 2 | - | - | - | |
| MYO-İNG101 | İNGİLİZCE | İngılızce-I | Zorunlu | 2 | - | - | - | |
| MYO-OSD-I | TÜRKÇE | Ünıversıte Ortak Seçmelı Ders-I | Seçmeli | 2 | - | - | - | |
| MYO-TUR101 | TÜRKÇE | Türk Dılı-I | Zorunlu | 2 | - | - | - | |
| Toplam | 21 | 1 | 4 | 20 | ||||
| 2. Dönem | ||||||||
| Ders Kodu | Dersin Sunulduğu Dil | Ders Adı | Ders Türü | D | U | L | AKTS | Rapor |
| İAY112 | TÜRKÇE | Beden Eğıtımı ve Vücut Gelıştırme-II | Zorunlu | 1 | 1 | - | 3 | |
| İAY114 | TÜRKÇE | Acıl Hasta Bakımı-II | Zorunlu | 3 | 2 | 2 | 6 | |
| İAY118 | TÜRKÇE | Resüsıtasyon | Zorunlu | 2 | 1 | 1 | 5 | |
| İAY122 | TÜRKÇE | Travma | Zorunlu | 3 | 2 | - | 6 | |
| İAYMS-II | TÜRKÇE | Meslekı Seçmelı Ders-II | Seçmeli | 2 | - | - | - | |
| MYO-ATA102 | TÜRKÇE | Atatürk İlkelerı ve İnkılap Tarıhı-II | Zorunlu | 2 | - | - | - | |
| MYO-İNG102 | TÜRKÇE | İngılızce-II | Zorunlu | 2 | - | - | - | |
| MYO-OSD-II | TÜRKÇE | Ünıversıte Ortak Seçmelı Ders-II | Seçmeli | 2 | - | - | - | |
| MYO-TUR102 | TÜRKÇE | Türk Dılı-II | Zorunlu | 2 | - | - | - | |
| Toplam | 19 | 6 | 3 | 20 | ||||
| 3. Dönem | ||||||||
| Ders Kodu | Dersin Sunulduğu Dil | Ders Adı | Ders Türü | D | U | L | AKTS | Rapor |
| İAY211 | TÜRKÇE | Acıl Hasta Bakımı-III | Zorunlu | 4 | 4 | - | 8 | |
| İAY215 | TÜRKÇE | Meslekı Uygulama-I | Zorunlu | - | 16 | 4 | 10 | |
| İAY217 | TÜRKÇE | Farmakolojı | Zorunlu | 2 | - | - | 2 | |
| İAY219 | TÜRKÇE | EKG Analızı | Zorunlu | 2 | 2 | - | 4 | |
| İAYMS-III | TÜRKÇE | Meslekı Seçmelı Ders-III | Seçmeli | 2 | - | - | - | |
| MYO-OSD-III | TÜRKÇE | Ünıversıte Ortak Seçmelı Ders-III | Seçmeli | 2 | - | - | - | |
| Toplam | 12 | 22 | 4 | 24 | ||||
| 4. Dönem | ||||||||
| Ders Kodu | Dersin Sunulduğu Dil | Ders Adı | Ders Türü | D | U | L | AKTS | Rapor |
| İAY216 | TÜRKÇE | Meslekı Uygulama-II | Zorunlu | - | 16 | 4 | 12 | |
| İAY218.1 | TÜRKÇE | Acıl İlaç Uygulamaları | Zorunlu | 3 | 2 | - | 6 | |
| İAY222 | TÜRKÇE | Ambulans Servıs Eğıtımı | Zorunlu | 2 | 4 | - | 6 | |
| İAYMS-IV | TÜRKÇE | Meslekı Seçmelı Ders-IV | Seçmeli | 2 | - | - | - | |
| MYO-OSD-IV | TÜRKÇE | Ünıversıte Ortak Seçmelı Ders-IV | Seçmeli | 2 | - | - | - | |
| Toplam | 9 | 22 | 4 | 24 | ||||
| İAYMS-I - Mesleki Seçmeli Ders-I | ||||||||
| Ders Kodu | Dersin Sunulduğu Dil | Ders Adı | Ders Türü | D | U | L | AKTS | Rapor |
| İAY151 | TÜRKÇE | Adlı ve Acıl Durumlar | Seçmeli | 2 | - | - | 2 | |
| İAY153 | TÜRKÇE | İş Sağlığı ve Güvenlığı | Seçmeli | 2 | - | - | 2 | |
| MYO-OSD-I - Üniversite Ortak Seçmeli Ders-I | ||||||||
| Ders Kodu | Dersin Sunulduğu Dil | Ders Adı | Ders Türü | D | U | L | AKTS | Rapor |
| İAYMS-II - Mesleki Seçmeli Ders-II | ||||||||
| Ders Kodu | Dersin Sunulduğu Dil | Ders Adı | Ders Türü | D | U | L | AKTS | Rapor |
| İAY152 | TÜRKÇE | Akılcı İlaç Kullanımı | Seçmeli | 2 | - | - | 2 | |
| MYO-OSD-II - Üniversite Ortak Seçmeli Ders-II | ||||||||
| Ders Kodu | Dersin Sunulduğu Dil | Ders Adı | Ders Türü | D | U | L | AKTS | Rapor |
| İAYMS-III - Mesleki Seçmeli Ders-III | ||||||||
| Ders Kodu | Dersin Sunulduğu Dil | Ders Adı | Ders Türü | D | U | L | AKTS | Rapor |
| İAY251 | TÜRKÇE | Afet Yönetımı | Seçmeli | 2 | - | - | 2 | |
| İAY253 | TÜRKÇE | Proje Yönetımı ve Uygulamaları | Seçmeli | 2 | - | - | 2 | |
| İAY255 | TÜRKÇE | Enfeksıyon Hastalıkları ve Sterılızasyon | Seçmeli | 2 | - | - | 2 | |
| MYO-OSD-III - Üniversite Ortak Seçmeli Ders-III | ||||||||
| Ders Kodu | Dersin Sunulduğu Dil | Ders Adı | Ders Türü | D | U | L | AKTS | Rapor |
| İAYMS-IV - Mesleki Seçmeli Ders-IV | ||||||||
| Ders Kodu | Dersin Sunulduğu Dil | Ders Adı | Ders Türü | D | U | L | AKTS | Rapor |
| İAY252 | TÜRKÇE | Ergonomı | Seçmeli | 2 | - | - | 2 | |
| İAY254 | TÜRKÇE | Medıkal Arama Kurtarma | Seçmeli | 2 | - | - | 2 | |
| İAY256 | TÜRKÇE | Madde Bağımlılığında İlkyardım | Seçmeli | 2 | - | - | 2 | |
| MYO-OSD-IV - Üniversite Ortak Seçmeli Ders-IV | ||||||||
| Ders Kodu | Dersin Sunulduğu Dil | Ders Adı | Ders Türü | D | U | L | AKTS | Rapor |